Kalorifer ve buhar kazanlarından kompresör hava tanklarına, hidroforlardan LPG depolama tanklarına kadar çok sayıda ekipman bu kapsamda değerlendirilir.
Basınçlı kaplarda depolanan enerji; korozyon, et kalınlığı kaybı, çatlak, aşırı basınç, emniyet donanımı arızası veya yanlış işletme halinde ciddi patlama ve akışkan yayılımı riski oluşturur. Kontrol; tasarım/etiket verileri, çalışma şartları, kap gövdesi, bağlantılar ve emniyet donanımlarını birlikte değerlendirir.
Hizmet; ekipman kimliğinin doğrulanması, ilgili belge ve önceki kayıtların incelenmesi, görsel muayene, gerekli ölçüm ve fonksiyon testleri ile sonuçların izlenebilir rapora dönüştürülmesini kapsar. Kontrol yöntemi; güncel mevzuat, ekipmana uygulanabilen standardın güncel baskısı, üretici talimatları ve gerçek kullanım koşullarına göre belirlenir.
Teknik sınır: Bu sayfadaki bilgiler genel hizmet kapsamını açıklar. Nihai kontrol kriteri, test yöntemi ve kabul sınırı; ekipmanın gerçek tipi, üretim yılı, konfigürasyonu ve uygulanabilir teknik dokümanları doğrulandıktan sonra belirlenir.
Hizmet kapsamı ve alt ekipmanlar
Basınçlı Kap ve Ekipmanlar hizmet kapsamı.
Grup
Kapsam
Kazanlar
Buhar, kızgın su, kızgın yağ ve ısıtma kazanları.
Basınçlı hava
Kompresör, hava tankı ve ilişkili basınçlı sistemler.
Tank ve kaplar
Genleşme tankı, hidrofor tankı, otoklav ve proses kapları.
Gaz depolama
LPG ve benzeri tanklar; yazılı plan ve özel düzenlemeler saklıdır.
Boru tesisatı
Basınçlı akışkan boruları; ekipman ve mevzuat kapsamı doğrulanır.
Periyodik kontrol neden gereklidir?
Güvenli kullanıma engel olabilecek aşınma, hasar, ayar ve fonksiyon kusurlarını belirlemek.
Yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilir standartlara göre işverenin kontrol yükümlülüğünü desteklemek.
Bakım ve düzeltici faaliyetleri ölçülebilir teknik bulgularla önceliklendirmek.
Kaza, plansız duruş, ekipman hasarı ve ikincil kayıp riskini azaltmak.
Ekipman geçmişini, değişiklikleri ve kontrol sonuçlarını izlenebilir biçimde kayıt altına almak.
Kontrol süreci
Basınçlı Kap ve Ekipmanlar teknik çalışma süreci.
Kapsam ve ekipman listesinin doğrulanması.
Proje, kullanım kılavuzu, önceki rapor ve bakım kayıtlarının incelenmesi.
Saha güvenliği, enerji izolasyonu, operatör ve test koşullarının hazırlanması.
Görsel muayene, ölçüm ve ekipmana özgü fonksiyon/testlerin uygulanması.
Bulguların kriterlerle karşılaştırılması ve uygunsuzlukların açıklanması.
Sonuç/kanaat, kullanım kısıtları ve bir sonraki kontrol tarihini içeren raporun düzenlenmesi.
Teknik kontrol kriterleri
Basınçlı Kap ve Ekipmanlar kritik teknik kriterleri.
Kontrol grubu
Teknik değerlendirme
Kimlik/tasarım
Etiket, PS/TS, hacim, akışkan, tasarım standardı, imal yılı ve dokümanlar.
Dış muayene
Gövde, kaynak, nozullar, mesnet, cıvata, korozyon, deformasyon ve kaçak.
İç muayene
Erişim ve güvenli izolasyon sağlandığında iç yüzey, tortu, korozyon ve çatlak belirtileri.
Emniyet donanımı
Emniyet valfi, manometre, seviye/sıcaklık/basınç limitleri ve tahliye düzeni.
Ölçüm/NDT
Et kalınlığı ve gerektiğinde uygun NDT; TS EN ISO 9712 yetkinlik şartları.
Basınç testi
Uygulanabilir standart ve risk değerlendirmesine göre hidrostatik veya alternatif yöntem; körleme, tahliye ve test güvenliği.
İlgili mevzuat ve standartlar
Düzenleme / standart
Bu hizmetteki rolü
İş Ekipmanları Yönetmeliği
EK‑III 2.1 ve Tablo‑1.
TS EN 12952 / 12953 serileri
Su borulu ve silindirik kazanlar.
TS EN 13445
Ateşle temas etmeyen basınçlı kaplar.
TS EN 13480
Metal endüstriyel boru tesisatı.
TS EN 286-1
Basit basınçlı hava/azot kapları.
TS EN ISO 9712
NDT personel yeterliliği.
Standart güncelliği: Standart numaraları rehber niteliğindedir. Hizmet tarihinde TSE kataloğundan yürürlük, yerine geçen baskı ve ekipmanın standardın kapsamına girip girmediği doğrulanmalıdır.
Kontrol dönemi ve kontrolü yapacak kişi
Ekipman türüne göre Tablo‑1, ilgili standart ve varsa işverenin yazılı planı uygulanır. Birçok basınçlı kapta standartta süre yoksa azami periyot bir yıldır; LPG ve benzeri tanklarda 2025 değişikliğiyle yazılı plan hükümleri ayrıca dikkate alınır.
Kontrol, 23 Aralık 2025 değişikliği dâhil güncel Yönetmelikte ilgili ekipman grubu için sayılan mesleki unvana sahip ve gerekli kayıt/yetki şartlarını karşılayan kişi tarafından yapılır. İSG‑KATİP sözleşmesi, EKİPNET bilgisi ve Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor/kriter dokümanları hizmet öncesinde doğrulanır.
Kontrol öncesi hazırlanacak belgeler
Etiket ve tasarım/imalat belgeleri
Akışkan, çalışma basıncı/sıcaklığı ve proses bilgisi
Emniyet valfi ve cihaz kayıtları
Önceki rapor, et kalınlığı ve onarım kayıtları
İzolasyon, boşaltma, temizleme ve test hazırlık planı
Sık karşılaşılan uygunsuzluklar
Etiket veya tasarım verilerinin bulunmaması
Korozyon/et kalınlığı kaybı, kaçak veya deformasyon
Emniyet valfi/manometre uygunsuzluğu
Uygunsuz onarım veya kaynak
Mesnet/ankraj/boru yüklerinin olumsuz etkisi
Güvenli izolasyon ve tahliye eksikliği
Güvenlik kararı: Güvenli kullanıma sakınca oluşturan kusur tespit edildiğinde ekipman, kusur giderilip gerekli doğrulama tamamlanmadan kullanılmamalıdır. Nihai karar yalnızca saha bulgusu ve uygulanan kritere göre raporda verilir.
Periyodik kontrol raporunun asgari içeriği
İşyeri, sözleşme, kontrol başlangıç-bitiş, rapor ve sonraki kontrol tarihleri.
Ekipman kimliği, teknik özellikleri, kullanım yeri ve amacı.
Kontrol metodu, standart/üretici/yönetmelik kriteri.
Ölçüm cihazları, seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
Muayene kriterleri, testler, ölçülen değerler ve fotoğraflı bulgular.
Kusurlar, sonuç/kanaat ve gerekli kullanım kısıtları.
Yetkili kişinin mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası.
Sık sorulan sorular
Her kontrolde hidrostatik test zorunlu mudur?
Yöntem ekipman, standart, risk ve Yönetmelik kriterine göre belirlenir; alternatif yöntem şartları teknik olarak gerekçelendirilmelidir.
Emniyet valfi kontrolü yeterli midir?
Hayır; kap gövdesi, bağlantılar, ölçüm/limit cihazları ve işletme şartları birlikte incelenir.
Tank boşaltılmadan kontrol yapılır mı?
Muayene/test yöntemi için gerekli izolasyon ve hazırlık ekipmana göre belirlenir; bazı kontroller için boşaltma zorunludur.
NDT raporu periyodik kontrol yerine geçer mi?
Hayır; NDT, periyodik kontrolün girdisi veya eki olabilir.
Basınçlı Kap ve Ekipmanlar Periyodik Kontrolü için ekipman listenizi, adetleri, lokasyonu ve mevcut teknik belgeleri paylaşın. SÖZTEK ekibi kontrol kapsamını, saha hazırlığını ve raporlama planını oluştursun.
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.
