İş makineleri ağır yük, değişken zemin, görüş kısıtı, hareketli ataşmanlar ve yoğun saha trafiği altında çalışır. Periyodik kontrol; makinenin yürüyüş, fren, direksiyon, hidrolik, operatör koruma yapısı, ataşman ve emniyet sistemlerini gerçek kullanım koşullarıyla birlikte değerlendirir.
Hizmet; ekipman kimliğinin doğrulanması, ilgili belge ve önceki kayıtların incelenmesi, görsel muayene, gerekli ölçüm ve fonksiyon testleri ile sonuçların izlenebilir rapora dönüştürülmesini kapsar. Kontrol yöntemi; güncel mevzuat, ekipmana uygulanabilen standardın güncel baskısı, üretici talimatları ve gerçek kullanım koşullarına göre belirlenir.
| Bu sayfadaki bilgiler genel hizmet kapsamını açıklar. Nihai kontrol kriteri, test yöntemi ve kabul sınırı; ekipmanın gerçek tipi, üretim yılı, konfigürasyonu ve uygulanabilir teknik dokümanları doğrulandıktan sonra belirlenir. |
Hizmet kapsamı ve alt ekipmanlar
| Grup | Kapsam |
| Kazı/yükleme | Ekskavatör, bekoloder, lastik/paletli yükleyici ve mini yükleyici. |
| Tesviye/sıkıştırma | Dozer, greyder, silindir ve zemin sıkıştırma makineleri. |
| Sondaj/temel | Sondaj, fore kazık, ankraj ve zemin iyileştirme makineleri. |
| Yol/beton | Asfaltlama, yol düzeltme, beton pompası ve ilgili makineler. |
| Özel makineler | Damperli kamyon, skreyper, boru döşeyici, trençer ve halatlı kazıcı. |
Periyodik kontrol neden gereklidir?
- Güvenli kullanıma engel olabilecek aşınma, hasar, ayar ve fonksiyon kusurlarını belirlemek.
- Yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilir standartlara göre işverenin kontrol yükümlülüğünü desteklemek.
- Bakım ve düzeltici faaliyetleri ölçülebilir teknik bulgularla önceliklendirmek.
- Kaza, plansız duruş, ekipman hasarı ve ikincil kayıp riskini azaltmak.
- Ekipman geçmişini, değişiklikleri ve kontrol sonuçlarını izlenebilir biçimde kayıt altına almak.
Kontrol süreci
- Kapsam ve ekipman listesinin doğrulanması.
- Proje, kullanım kılavuzu, önceki rapor ve bakım kayıtlarının incelenmesi.
- Saha güvenliği, enerji izolasyonu, operatör ve test koşullarının hazırlanması.
- Görsel muayene, ölçüm ve ekipmana özgü fonksiyon/testlerin uygulanması.
- Bulguların kriterlerle karşılaştırılması ve uygunsuzlukların açıklanması.
- Sonuç/kanaat, kullanım kısıtları ve bir sonraki kontrol tarihini içeren raporun düzenlenmesi.
Teknik kontrol kriterleri
| Kontrol grubu | Teknik değerlendirme |
| Şasi/yapı | Şasi, bom, kol, kova/ataşman, pim, kaynak, ROPS/FOPS ve bağlantılar. |
| Yürüyüş | Palet/lastik, aks, şanzıman, direksiyon, servis/park/acil fren. |
| Hidrolik | Pompa, hortum, boru, silindir, valf, kaçak ve kontrolsüz düşme. |
| Operatör alanı | Kabin, koltuk/kemer, görüş, kamera/ayna, kapı, basamak ve tutamak. |
| Emniyet | İkaz, geri vites alarmı, acil durdurma, kilitler, yük tutma ve ataşman bağlantısı. |
| Fonksiyon | Çalışma hareketleri, limitler, stabilite ve üretici kriterlerine göre test. |
İlgili mevzuat ve standartlar
| Düzenleme / standart | Bu hizmetteki rolü |
| İş Ekipmanları Yönetmeliği | EK‑III 2.6 ve Tablo‑6. |
| TS EN 474 serisi | Toprak hafriyat makineleri; ekipman türüne uygun bölüm. |
| TS EN 16228 serisi | Sondaj ve temel ekipmanları. |
| TS EN 500 serisi | Yol yapım makineleri; ilgili bölüm. |
| TS EN 12001 | Beton ve harç taşıma/püskürtme/yerleştirme makineleri. |
| TS EN ISO 3471 / TS EN ISO 3449 | ROPS/FOPS için uygulanabilir koruyucu yapı standartları. |
| Standart numaraları rehber niteliğindedir. Hizmet tarihinde TSE kataloğundan yürürlük, yerine geçen baskı ve ekipmanın standardın kapsamına girip girmediği doğrulanmalıdır. |
Kontrol dönemi ve kontrolü yapacak kişi
Tablo‑6’daki iş makinelerinde, ilgili standart daha kısa süre öngörmüyorsa azami periyot bir yıldır. Kritik onarım, kaza, devrilme, ataşman veya güvenlik sistemi değişikliği sonrasında ilave kontrol gerekebilir.
Kontrol, 23 Aralık 2025 değişikliği dâhil güncel Yönetmelikte ilgili ekipman grubu için sayılan mesleki unvana sahip ve gerekli kayıt/yetki şartlarını karşılayan kişi tarafından yapılır. İSG‑KATİP sözleşmesi, EKİPNET bilgisi ve Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor/kriter dokümanları hizmet öncesinde doğrulanır.
Kontrol öncesi hazırlanacak belgeler
- Makine kimliği ve kullanım kılavuzu
- Ataşman listesi ve kapasite bilgileri
- Bakım/onarım ve arıza kayıtları
- Önceki periyodik kontrol raporu
- Güvenli test alanı ve operatör
Sık karşılaşılan uygunsuzluklar
- ROPS/FOPS hasarı veya yetkisiz tadilat
- Fren/direksiyon performans kusuru
- Hidrolik kaçak ve hortum hasarı
- Pim-yatak boşluğu veya ataşman kilidi kusuru
- İkaz/kamera/geri vites alarmı arızası
- Merdiven, tutamak, kemer veya kabin kusuru
| Güvenli kullanıma sakınca oluşturan kusur tespit edildiğinde ekipman, kusur giderilip gerekli doğrulama tamamlanmadan kullanılmamalıdır. Nihai karar yalnızca saha bulgusu ve uygulanan kritere göre raporda verilir. |
Periyodik kontrol raporunun asgari içeriği
- İşyeri, sözleşme, kontrol başlangıç-bitiş, rapor ve sonraki kontrol tarihleri.
- Ekipman kimliği, teknik özellikleri, kullanım yeri ve amacı.
- Kontrol metodu, standart/üretici/yönetmelik kriteri.
- Ölçüm cihazları, seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
- Muayene kriterleri, testler, ölçülen değerler ve fotoğraflı bulgular.
- Kusurlar, sonuç/kanaat ve gerekli kullanım kısıtları.
- Yetkili kişinin mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası.
Sık sorulan sorular |
Dilerseniz Kaldırma ve İletme Ekipmanları, Mobil Vinç ve Tezgâhların Periyodik kontrolleri hakkındaki konularımıza da bakabilirsiniz.
| İş Makinelerinin Periyodik Kontrolleri için ekipman listenizi, adetleri, lokasyonu ve mevcut teknik belgeleri paylaşın. SÖZTEK ekibi kontrol kapsamını, saha hazırlığını ve raporlama planını oluştursun. |
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.