Tezgâhlarda kesme, ezilme, sıkışma, sarılma, parça/takım fırlaması ve beklenmeyen çalışma riskleri; koruyucu, kilitleme, kumanda, enerji izolasyonu ve mekanik bütünlüğün birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Kontrol, bakım veya CE uygunluk sürecinin yerine geçmez; kullanım sırasındaki güvenlik fonksiyonlarını doğrular.
Hizmet; ekipman kimliğinin doğrulanması, ilgili belge ve önceki kayıtların incelenmesi, görsel muayene, gerekli ölçüm ve fonksiyon testleri ile sonuçların izlenebilir rapora dönüştürülmesini kapsar. Kontrol yöntemi; güncel mevzuat, ekipmana uygulanabilen standardın güncel baskısı, üretici talimatları ve gerçek kullanım koşullarına göre belirlenir.
| Bu sayfadaki bilgiler genel hizmet kapsamını açıklar. Nihai kontrol kriteri, test yöntemi ve kabul sınırı; ekipmanın gerçek tipi, üretim yılı, konfigürasyonu ve uygulanabilir teknik dokümanları doğrulandıktan sonra belirlenir. |
Hizmet kapsamı ve alt ekipmanlar
| Grup | Kapsam |
| Presler | Mekanik, hidrolik, pnömatik ve hidrolik abkant presler. |
| Talaşlı imalat | Torna, freze, CNC işleme merkezi ve delme tezgâhları. |
| Kesme/taşlama | Giyotin makas, soğuk metal testeresi, şerit testere ve taşlama. |
| Özel tezgâhlar | Transfer tipi, ağaç/gıda işleme ve özel amaçlı tezgâhlar. |
Periyodik kontrol neden gereklidir?
- Güvenli kullanıma engel olabilecek aşınma, hasar, ayar ve fonksiyon kusurlarını belirlemek.
- Yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilir standartlara göre işverenin kontrol yükümlülüğünü desteklemek.
- Bakım ve düzeltici faaliyetleri ölçülebilir teknik bulgularla önceliklendirmek.
- Kaza, plansız duruş, ekipman hasarı ve ikincil kayıp riskini azaltmak.
- Ekipman geçmişini, değişiklikleri ve kontrol sonuçlarını izlenebilir biçimde kayıt altına almak.
Kontrol süreci
- Kapsam ve ekipman listesinin doğrulanması.
- Proje, kullanım kılavuzu, önceki rapor ve bakım kayıtlarının incelenmesi.
- Saha güvenliği, enerji izolasyonu, operatör ve test koşullarının hazırlanması.
- Görsel muayene, ölçüm ve ekipmana özgü fonksiyon/testlerin uygulanması.
- Bulguların kriterlerle karşılaştırılması ve uygunsuzlukların açıklanması.
- Sonuç/kanaat, kullanım kısıtları ve bir sonraki kontrol tarihini içeren raporun düzenlenmesi.
Teknik kontrol kriterleri
| Kontrol grubu | Teknik değerlendirme |
| Mekanik bütünlük | Şasi, bağlantı, mil, yatak, kızak, tabla ve takım bağlama. |
| Koruyucular | Sabit/hareketli muhafaza, açıklık, dayanım ve erişim. |
| Kilitleme | Kapı açıldığında durma, yeniden başlatmanın önlenmesi ve reset. |
| Kumanda | Başlatma/durdurma, mod seçimi, çift el, ayak pedalı ve acil durdurma. |
| Enerji | Elektrik, hidrolik, pnömatik izolasyon ve depolanmış enerjinin boşaltılması. |
| Takım/iş parçası | Bağlama, uygun devir, disk/şerit/ayna ve fırlama riski. |
| Fonksiyon | Güvenlik tertibatlarının tekrarlı testi ve gerekiyorsa durma süresi. |
İlgili mevzuat ve standartlar
| Düzenleme / standart | Bu hizmetteki rolü |
| İş Ekipmanları Yönetmeliği | EK‑III 2.4 ve Tablo‑4. |
| TS EN ISO 16092 serisi | Presler. |
| TS EN ISO 23125 | Torna tezgâhları. |
| TS EN ISO 16089 | Hareketsiz taşlama makineleri. |
| TS EN 16090-1 | Freze/işleme merkezi ve ilgili tezgâhlar. |
| TS EN ISO 12100 / 13849-1 / 14119 / 14120 | Risk, kontrol sistemi, kilitleme ve koruyucular için yatay standartlar. |
| Standart numaraları rehber niteliğindedir. Hizmet tarihinde TSE kataloğundan yürürlük, yerine geçen baskı ve ekipmanın standardın kapsamına girip girmediği doğrulanmalıdır. |
Kontrol dönemi ve kontrolü yapacak kişi
Tablo‑4’te sayılan tezgâhlarda ilgili standart daha kısa süre vermiyorsa azami dönem bir yıldır. Önemli onarım, güvenlik devresi/koruyucu değişikliği, kaza veya kullanım amacı değişikliği sonrası yeniden kontrol gerekir.
Kontrol, 23 Aralık 2025 değişikliği dâhil güncel Yönetmelikte ilgili ekipman grubu için sayılan mesleki unvana sahip ve gerekli kayıt/yetki şartlarını karşılayan kişi tarafından yapılır. İSG‑KATİP sözleşmesi, EKİPNET bilgisi ve Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor/kriter dokümanları hizmet öncesinde doğrulanır.
Kontrol öncesi hazırlanacak belgeler
- Marka/model/seri ve kullanım amacı
- Kullanım kılavuzu, elektrik/hidrolik şemalar
- Risk değerlendirmesi ve güvenlik fonksiyon listesi
- Bakım/revizyon/kaza kayıtları
- Yetkili operatör ve LOTO hazırlığı
Sık karşılaşılan uygunsuzluklar
- Koruyucunun sökülmesi veya kolay devre dışı bırakılması
- Kapı açıldığında tehlikeli hareketin sürmesi
- Acil durdurma veya çift el kumanda kusuru
- Kontrolsüz hidrolik/pnömatik hareket
- Uygunsuz takım, disk, şerit veya iş parçası bağlama
- Elektrik pano/kablo veya enerji izolasyon kusuru
| Güvenli kullanıma sakınca oluşturan kusur tespit edildiğinde ekipman, kusur giderilip gerekli doğrulama tamamlanmadan kullanılmamalıdır. Nihai karar yalnızca saha bulgusu ve uygulanan kritere göre raporda verilir. |
Periyodik kontrol raporunun asgari içeriği
- İşyeri, sözleşme, kontrol başlangıç-bitiş, rapor ve sonraki kontrol tarihleri.
- Ekipman kimliği, teknik özellikleri, kullanım yeri ve amacı.
- Kontrol metodu, standart/üretici/yönetmelik kriteri.
- Ölçüm cihazları, seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
- Muayene kriterleri, testler, ölçülen değerler ve fotoğraflı bulgular.
- Kusurlar, sonuç/kanaat ve gerekli kullanım kısıtları.
- Yetkili kişinin mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası.
Sık sorulan sorular |
İş Makineleri, Elektrik ve Topraklama, Patlamadan Korunma Dokümanı konularına da bakabilirsiniz.
| Tezgâhların Periyodik Kontrolü için ekipman listenizi, adetleri, lokasyonu ve mevcut teknik belgeleri paylaşın. SÖZTEK ekibi kontrol kapsamını, saha hazırlığını ve raporlama planını oluştursun. |
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.