Mekanik tesisatın güvenli ve işlevsel olması; cihazların tek tek çalışmasından daha fazlasını gerektirir. Proje, boru/kanal ağı, pompalar ve fanlar, vanalar/damperler, otomasyon, alarm-interlock ve performans değerleri birlikte incelenmelidir. SÖZTEK kontrolü, Yönetmelik Tablo‑3 kapsamındaki tesisatları proje ve uygulanabilir teknik kriterlerle karşılaştırır.
Hizmet; ekipman kimliğinin doğrulanması, ilgili belge ve önceki kayıtların incelenmesi, görsel muayene, gerekli ölçüm ve fonksiyon testleri ile sonuçların izlenebilir rapora dönüştürülmesini kapsar. Kontrol yöntemi; güncel mevzuat, ekipmana uygulanabilen standardın güncel baskısı, üretici talimatları ve gerçek kullanım koşullarına göre belirlenir.
| Bu sayfadaki bilgiler genel hizmet kapsamını açıklar. Nihai kontrol kriteri, test yöntemi ve kabul sınırı; ekipmanın gerçek tipi, üretim yılı, konfigürasyonu ve uygulanabilir teknik dokümanları doğrulandıktan sonra belirlenir. |
Hizmet kapsamı ve alt ekipmanlar
| Grup | Kapsam |
| Yangın mekanik tesisatı | Yangın pompa grubu, sprinkler, hidrant, dolap, boru/vanalar ve su kaynağı. |
| Havalandırma | Taze hava, egzoz, lokal emiş, kanal, fan, filtre ve damper sistemleri. |
| Klima tesisatı | Merkezi iklimlendirme, hava santrali ve ilgili dağıtım/otomasyon. |
| Diğer mekanik sistemler | Yönetmelik Tablo‑3 ve hizmet sözleşmesinde açıkça tanımlanan tesisatlar. |
Periyodik kontrol neden gereklidir?
- Güvenli kullanıma engel olabilecek aşınma, hasar, ayar ve fonksiyon kusurlarını belirlemek.
- Yürürlükteki mevzuat ve uygulanabilir standartlara göre işverenin kontrol yükümlülüğünü desteklemek.
- Bakım ve düzeltici faaliyetleri ölçülebilir teknik bulgularla önceliklendirmek.
- Kaza, plansız duruş, ekipman hasarı ve ikincil kayıp riskini azaltmak.
- Ekipman geçmişini, değişiklikleri ve kontrol sonuçlarını izlenebilir biçimde kayıt altına almak.
Kontrol süreci
| Kontrol grubu | Teknik değerlendirme |
| Proje/doküman | Onaylı proje, hesap, cihaz listesi ve sahadaki tesisatın eşleşmesi. |
| Mekanik bütünlük | Boru/kanal, askı, destek, vana/damper, izolasyon, korozyon ve kaçak. |
| Cihazlar | Pompa, fan, motor, filtre, basınç ve debi göstergeleri. |
| Fonksiyon | Otomatik/manuel çalışma, alarm, interlock, yedekleme ve enerji kesintisi senaryosu. |
| Performans | Proje değerlerine göre basınç, debi, hava akışı ve işletme koşulları. |
| Erişim/güvenlik | Bakım erişimi, işaretleme, koruyucular, tahliye ve çalışma alanı. |
- Kapsam ve ekipman listesinin doğrulanması.
- Proje, kullanım kılavuzu, önceki rapor ve bakım kayıtlarının incelenmesi.
- Saha güvenliği, enerji izolasyonu, operatör ve test koşullarının hazırlanması.
- Görsel muayene, ölçüm ve ekipmana özgü fonksiyon/testlerin uygulanması.
- Bulguların kriterlerle karşılaştırılması ve uygunsuzlukların açıklanması.
- Sonuç/kanaat, kullanım kısıtları ve bir sonraki kontrol tarihini içeren raporun düzenlenmesi.
Teknik kontrol kriterleri
| Kontrol grubu | Teknik değerlendirme |
| Proje/doküman | Onaylı proje, hesap, cihaz listesi ve sahadaki tesisatın eşleşmesi. |
| Mekanik bütünlük | Boru/kanal, askı, destek, vana/damper, izolasyon, korozyon ve kaçak. |
| Cihazlar | Pompa, fan, motor, filtre, basınç ve debi göstergeleri. |
| Fonksiyon | Otomatik/manuel çalışma, alarm, interlock, yedekleme ve enerji kesintisi senaryosu. |
| Performans | Proje değerlerine göre basınç, debi, hava akışı ve işletme koşulları. |
| Erişim/güvenlik | Bakım erişimi, işaretleme, koruyucular, tahliye ve çalışma alanı. |
İlgili mevzuat ve standartlar
| Düzenleme / standart | Bu hizmetteki rolü |
| İş Ekipmanları Yönetmeliği | EK‑III 2.3 ve Tablo‑3; yangın ve havalandırma/klima için proje şartı. |
| Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik | Yangın mekanik tesisatı için temel mevzuat. |
| TS EN 12845 | Otomatik sprinkler sistemleri; uygulanabilir tesislerde. |
| TS EN 671 serisi | Sabit yangın hortum sistemleri. |
| TS EN 12101 serisi | Duman ve ısı kontrol sistemleri; uygulanabilir bölüm. |
| Proje ve cihaz standartları | Havalandırma/klima için proje, üretici ve fen/tekniğin gerekleri. |
| Standart numaraları rehber niteliğindedir. Hizmet tarihinde TSE kataloğundan yürürlük, yerine geçen baskı ve ekipmanın standardın kapsamına girip girmediği doğrulanmalıdır. |
Kontrol dönemi ve kontrolü yapacak kişi
Yangın mekanik tesisatı ile havalandırma ve klima tesisatı için Yönetmelik Tablo‑3’te genel olarak bir yıllık dönem öngörülür; ilgili standart veya proje daha kısa aralık belirleyebilir. Projeyi etkileyen değişiklik veya önemli arıza sonrası yeniden değerlendirme gerekir.
Kontrol, 23 Aralık 2025 değişikliği dâhil güncel Yönetmelikte ilgili ekipman grubu için sayılan mesleki unvana sahip ve gerekli kayıt/yetki şartlarını karşılayan kişi tarafından yapılır. İSG‑KATİP sözleşmesi, EKİPNET bilgisi ve Bakanlığın yayımladığı ekipmana özgü rapor/kriter dokümanları hizmet öncesinde doğrulanır.
Kontrol öncesi hazırlanacak belgeler
- Güncel mekanik tesisat projesi ve hesaplar
- Cihaz listesi, pompa/fan eğrileri ve ayar değerleri
- Yangın suyu kaynağı ve otomasyon senaryosu
- Bakım, test ve arıza kayıtları
- Önceki rapor ve yapılan değişiklikler
Sık karşılaşılan uygunsuzluklar
- Saha tesisatının projeyle uyuşmaması
- Projesiz yangın veya havalandırma tesisatı
- Pompa/fan otomatik çalışma veya yedekleme kusuru
- Kapalı/yanlış konumlu vana-damper
- Basınç/debi veya hava akışının proje değerini karşılamaması
- Korozyon, kaçak, askı/destek veya erişim kusurları
| Güvenli kullanıma sakınca oluşturan kusur tespit edildiğinde ekipman, kusur giderilip gerekli doğrulama tamamlanmadan kullanılmamalıdır. Nihai karar yalnızca saha bulgusu ve uygulanan kritere göre raporda verilir. |
Periyodik kontrol raporunun asgari içeriği
- İşyeri, sözleşme, kontrol başlangıç-bitiş, rapor ve sonraki kontrol tarihleri.
- Ekipman kimliği, teknik özellikleri, kullanım yeri ve amacı.
- Kontrol metodu, standart/üretici/yönetmelik kriteri.
- Ölçüm cihazları, seri numarası ve kalibrasyon bilgileri.
- Muayene kriterleri, testler, ölçülen değerler ve fotoğraflı bulgular.
- Kusurlar, sonuç/kanaat ve gerekli kullanım kısıtları.
- Yetkili kişinin mesleği, EKİPNET kayıt numarası ve imzası.
Sık sorulan sorular |
Dilerseniz Basınçlı Kaplar, Elektrik ve Topraklama, Patlamadan Korunma Dokümanı konularında bilgi alabilirsiniz.
| Mekanik Tesisatlar Periyodik Kontrolü için ekipman listenizi, adetleri, lokasyonu ve mevcut teknik belgeleri paylaşın. SÖZTEK ekibi kontrol kapsamını, saha hazırlığını ve raporlama planını oluştursun. |
İş ekipmanlarının güvenli kullanımını sağlamak, mevzuat yükümlülüklerini yerine getirmek ve işletme risklerini azaltmak için sahada ölçüm, kontrol ve raporlama süreçlerini tek akışta yürütüyoruz.